Sympozjum
Fitoglosje. Relacje roślinno-ludzkie na terenach poprzemysłowych
Katowice
16-17 stycznia 2025
Akademia Sztuk Pięknych
w Katowicach
Kino, Raciborska 50
Rośliny to nieoczywiste bohaterki poprzemysłowych transformacji. Najczęściej niedostrzegane istoty w naszym otoczeniu, najcichsze sojuszniczki w przeciwdziałaniu zmianom klimatu – to one przejmują pozostawiane przez nas miejsca, wchodząc w relacje z industrialną infrastrukturą i innymi efektami ludzkich aktywności, adaptując się do warunków stwarzanych przez człowieka. Czy dałoby się zaprosić je do ludzkich sposobów ekspresji? Jakie sprzężenia mogłyby wtedy powstać? Czy sztuka i literatura może mieć realne przełożenie na ich ochronę? Jakie środki wyrazu mogłyby uchwycić zbieżności i odmienności naszych modusów istnienia?
Powyższe zagadnienia interesują nas zwłaszcza w kontekście terenów poprzemysłowych. Katowice, do których Państwa zapraszamy, są jednym z najważniejszychmiast regionu, który zawdzięcza swój gospodarczy rozwój i kulturową tożsamośidługiej historii wydobycia węgla oraz produkcji stali, a obecnie mierzy się z wyzwaniami związanymi z energetyczną transformacją. Na terenie Górnego Śląska znajduje się wiele nieużytków (hałd, zapadlisk, pozostałości infrastruktury przemysłowej), które gdzieniegdzie, dzięki unikalnym uwarunkowaniom wynikającym m.in. z temperatury podłoża i składu mineralnego gruntu, stają się wyjątkowymi w skali kraju siedliskami flory, w tym rzadkich okazów roślin. Kontekst ten sprzyja namysłowi nad złożonością relacji, jakie zachodzą na terenach poddanych silnej antropopresji. Stwarza również okazję do refleksji nad naszym stosunkiem do tzw.
gatunków inwazyjnych, które wykazują łatwość do zadomawiania się w miejscach o niekorzystnych dla innych roślin warunkach.
Podejmowane w ramach sympozjum tematy mogą obejmować między innymi następujące zagadnienia:
― metody badawcze oparte na sztuce (arts-based research) zorientowane na eksplorowanie, diagnozowanie i projektowanie międzygatunkowych relacji
(ze szczególnym uwzględnieniem terenów poprzemysłowych)
― badania i projekty artystyczne poświęcone relacjom pomiędzy mieszkańcami terenów poprzemysłowych i lokalną przyrodą
― artystyczne, literackie, teoretyczne konceptualizacje relacji zachodzących w silnie antropogenicznym środowisku
― praktyki artystyczne a etyka pracy z żywymi roślinami
― ekosystemowe zależności pomiędzy przyrodą a przemysłem (np. fenomen metalofitów, rzadkich okazów występujących na terenach poprzemysłowych, rozprzestrzenianie się „gatunków inwazyjnych”)
Sympozjum towarzyszyć będzie wystawa, w ramach której zestawimy wyniki naszych dotychczasowych artystyczno-literackich badań, przedsięwziętych ramach pierwszego etapu realizacji projektu „Postindustrialny słownik roślin-no-ludzki”. Będziemy zaszczyceni, jeśli przyjmą Państwo zaproszenie do dyskusji nad zebranymi w ramach naszego projektu materiałami i podzieleniu się z nami swoimi uwagami.
Harmonogram
otwarcie sympozjum
Grzegorz Hańderek (rektor Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach)
Joanna Soćko (Uniwersytet Śląski)
Paweł Szeibel (ASP Katowice)
Joanna Zdzienicka-Obałek (ASP Katowice)
Michael Marder (University of the Basque Country, Institute for Global Reconstitution (IGRec), Berlin)
For the Plants of a Toxic Dump: A Love Letter
przerwa kawowa
Monika Bakke (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
Plant-Mineral Affinities: The Long Ecology of Communities Larger Than Life
Franklin Ginn (University of Bristol)
Vegetal Futures
przerwa na lunch
Mateusz Chaberski (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
Spoiling the Anthropocene Scales. What Relations Come to Matter in Post-Extractivist Landscapes
Adam Kowalski (Stowarzyszenie TURuda)
Węglowa Atlantyda
Kuratorskie oprowadzanie po wystawie „Fitoglosje” / Rondo Sztuki, Rondo im. gen. Jerzego Ziętka 1
Joanna Soćko (Uniwersytet Śląski)
Paweł Szeibel (ASP Katowice)
Joanna Zdzienicka-Obałek (ASP Katowice)
Badania artystyczne w poszukiwaniu postindustrialnych relacji roślin i ludzi
Panel dyskusyjny z udziałem osób uczestniczących w wystawie
(Aleksandra Krysińska, Paweł Sobczak, Paulina Walczak-Hańderek, Marek Wodzisławski, prowadzenie: Mateusz Chaberski)
przerwa kawowa
Katarzyna Roj (BWA Wrocław)
Biografia wrocławskich Pól Irygacyjnych
Magdalena Zamorska (Uniwersytet Wrocławski)
Jak pytać o etyczność fitoaromatu z Pól?
przerwa na lunch
Tymon Adamczewski (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)
From Tenacity of Costal Plants to Planting the Future: On artistic projects of Mark Fisher, Justin Barton and Katie Paterson
Łukasz Kraj (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie/ Uniwersytet Turyński)
Fangs and Roots: The Figure of Autochthony and Pine Monoculture in Aquilino Ribeiro’s Novel When the Wolves Howl
przerwa kawowa
Urszula Zajączkowska (Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie)
„Dary lasu” – działania królestwa roślin w ekosystemie miasta
Prelegenci
Michael Marder
Monika Bakke
Urszula Zajączkowska
Franklin Ginn
Katarzyna Roj
Tymon Adamczewski
Mateusz Chaberski
Adam Kowalski
Magdalena Zamorska
Łukasz Kraj